„Praga” – Towarzystwo Akcyjne Produktów Chemicznych / Przemysł Tłuszczowy – „Schicht-Lever” / Bracia Brunner, Hugo Schneider i R. Dietmar – Akcyjne Towarzystwo Fabryki Lamp / Pollena-Uroda


Historia obiektu

Fabryka została założona w 1899 r. pod nazwą „Praga” Towarzystwo Akcyjne Fabryki Produktów Chemicznych. W 1910 r. do zarządu firmy wchodzili Bronisław Goldfeder, Herman Levy, Reinhold Billig.  Zatrudniano 200 robotników, a kapitał zakładowy wynosił 600000 rubli. Firma produkowała głównie kwas siarczany, wosk dla szewców, wosk pszczeli, do podłóg, wazelinę, pasty do obuwia (pasta „Stella”). Zakłady przetrwały wojnę i w 1919 r. przeszły w dużej części na własność S.A. Wotitza, a w zarządzie zasiadali m.in. przedstawiciele koncernu Schicht. Zmienił się znacząco profil produkcji; produkowano mydła do prania i toaletowe, proszki do prania, lakiery, terpentynę. W 1925 r. zakład został sprzedany w całości koncernowi Schicht, który stał się w ten sposób największym przedsiębiorstwem w branży przetwarzania tłuszczu – produkował prawie 100% polskiej gliceryny i zapewniał 75% zapotrzebowania na mydło. W 1926 r. firma uruchomiła drugą fabrykę w Trzebini.
Praską fabrykę uruchomiono w 1923 r., dla Wotizta, po modernizacji i dostosowaniu linii  technologicznej. W 1928 r. koncern Schichta zakupił sąsiadującą fabrykę lamp przy ul. Szwedzkiej. Pozwoliło to na rozwinięcie produkcji; w nowo zakupionych budynkach uruchomiono produkcję perfumeryjno-kosmetyczną. Wytwarzano proszek do prania (słynny „Radion”), mydła, glicerynę.
Fabryka stale się rozwijała i w 1930 r. tylko praski oddział zatrudniał w sumie 812 osób. W tym czasie prowadzono dużą rozbudowę zakładu przy Szwedzkiej.
Kolejne zmiany własnościowe nastąpiły w 1935 r. kiedy do spółki włączono kapitał angielski. Od tej pory firma funkcjonowała pod nazwą „Schicht-Lever”. Celem całej operacji było opanowanie brytyjskich plantacji palmy kokosowej i tym samym zapewnienie sobie dostępu do taniego surowca.

Na sąsiedniej posesji w 1905 r. powstała fabryka lamp. Zabudowa fabryczna wraz z budynkami mieszkalnymi wzniesione zostały na przełomie XIX i XX w. Wcześniej w tym miejscu znajdowały się zabudowania fabryki wosku Kowalewskiego. Spółka produkowała lampy naftowe, gazowe i elektryczne, kuchenki gazowe i naftowe, palniki, wyroby aluminiowe. W 1910 r. fabryka zatrudniała 600 pracowników. Działał także silnik parowy o mocy 180 koni, a roczny obrót sięgnął niebagatelnego poziomu 1200000 rubli. Przy fabryce, od strony ul. Strzeleckiej firma zbudowała domy mieszkalne dla swoich pracowników.
Fabryka funkcjonowała do 1928 r., kiedy to wszystkie zabudowania zostały zakupione przez sąsiednią fabrykę chemiczną „Praga” – później „Schicht-Lever”. Od tej pory w budynkach fabrycznych produkowano kosmetyki, mydło, perfumy itd.

W czasie okupacji firma została oddana pod zarząd niemiecki i produkowała głównie na potrzeby wojska. Wrzesień 1939 r. oszczędził zakłady, ale już w 1944 r. zostały w kilkudziesięciu procentach zniszczone. Powojenną odbudowę ukończono w 1950 r. i uruchomiono znowu produkcję środków czystości oraz kosmetyków. Funkcjonująca pod nazwą „Uroda” firma w 1970 r. weszła do zjednoczenia „Pollena”.

Fundacja Hereditas