„Praga” – Towarzystwo Akcyjne Produktów Chemicznych / Przemysł Tłuszczowy – „Schicht-Lever” / Bracia Brunner, Hugo Schneider i R. Dietmar – Akcyjne Towarzystwo Fabryki Lamp / Pollena-Uroda


Opis obiektu

Po dawnych zabudowaniach pierwszej fabryki „Praga” pozostało kilka budynków zlokalizowanych w północno-zachodniej części posesji: glicerynownia, kotłownia, warzelnia i wydział tub. Na terenie znajduje się także historyczny komin.
Pierwotnie w tej części, od strony ul. Szwedzkiej mieściła się brama wjazdowa, później przeniesiona od strony ul. Strzeleckiej.
Glicerynownia: budynek na planie prostokąta, nakryty dachem dwuspadowym z szybem wentylacyjnym pośrodku. Dwukondygnacyjny z niską dolną kondygnacją (przyziemie), murowany z cegły, nietynkowany. Elewacja 9-osiowa rozczłonkowana półkoliście zamkniętymi blendami, w których umieszczone okna: dolne zamknięte prosto, górne wyższe, zamknięte półkoliście.
Warzelnia: budynek z 1899 r. przekształcony  w latach 20-tych. Na planie nieforemnego czworoboku zwężającego się w stronę północno-zachodnią. Dwukondygnacyjny, z rodzajem wystawki na szczycie w części zachodniej. Murowany z cegły, nieotynkowany. 18-osiowa elewacja od strony ulicy z prostymi podziałami lizenami, które nadają jej klasycyzującego charakteru. Okna zamknięte prostymi nadprożami. Nie zachowało się wyposażenie techniczne.
Kotłownia: zbudowana w 1925 r. w ramach rozbudowy przez koncern Schichta. Kotłownia dostarczała parę oraz ciepło do wszystkich obiektów fabrycznych, w tym także budynków mieszkalnych. Budynek na planie wydłużonego prostokąta, połączony z budynkiem warzelni. jednokondygnacyjny, nakryty dwuspadowym dachem. Murowany z cegły, nieotynkowany, z ceglanym detalem. Najciekawsza elewacja południowo-wschodnia, trójosiowa. Podzielona lizenami, ze środkowym pseudoryzalitem zwieńczonym trójkątnym szczytem i bocznymi murkami attykowymi. W szczycie duże, półkoliste okno obramione wydatną, dekoracyjną, ceglaną archiwoltą. Pod szczytem, w przyziemiu, trzy blendy zamknięte łukiem odcinkowym. W kotłowni zachowały się dwa stare, zabytkowe kotły (z 1918 i 1935 r.)

Budynki d. fabryki lamp
Budynek narożny fabryczny oraz dom mieszkalny tworzą wyjątkowy, unikalny na skalę Warszawy zespół pofabryczny. Zachowane w bardzo dobrym stanie, nawiązują do stylu burgowego, architektury obronnej.
Budynek produkcyjny: na planie litery L z dostawionymi oficynami, czterokondygnacyjny, w części północno-zachodniej trójkondygnacyjny. Murowany z cegły, licowany cegłą. Nakryty dachem dwuspadowym o niewielkim pochyleniu. Elewacje powtarzają podziałami układ wnętrz – ukazana jest prosta, szkieletowa konstrukcja budynku. Ściany artykułowane są lizenami i szerokimi otworami okiennymi. W części narożnikowej, na rogu ul. Szwedzkiej i Strzeleckiej niewielki, czteroosiowy (z każdej strony) pseudoryzalit.
W dolnej kondygnacji szerokie okna zamknięte prostymi nadprożami. Okna drugiej i trzeciej kondygnacji, rozdzielone lizenami, ustawione w pasach pionowych – dolne zamknięte prostym nadprożem, górne nadprożem w formie łuku odcinkowego. W narożnikach pseudoryzalitu okna zdwojone – w drugiej kondygnacji para prostych okien, w trzeciej biforium. Czwarta kondygnacja niższa, w formie mezzanina, z pasem zamkniętych łukiem odcinkowym mniejszych okien. Nad częścią ryzalitową elewacji dekoracyjne szczyty: na osiach skrajnych murek attykowy z dekoracja ceglaną i blendami, nad osiami środkowymi trójkątne szczyty z ok ulusami pośrodku. Gzyms z dekoracyjnie układanej cegły. Elewacje wewnętrzne powtarzają układ elewacji frontowych. Elewacja skrzydła północno-wschodniego tynkowana, z prostokątnymi oknami.
Wewnątrz zachowane fragmenty wyposażenia: profilowane stopni klatki schodowej, balustrada z prętów z profilowanym pochwytem, winda towarowa. Zachowana oryginalna stalowa stolarka okienna.
Dom mieszkalny: narożny, na planie litery L, z pseudoryzalitami na krańcach obu elewacji, z masywnym pseudoryzalitem w narożniku. Czterokondygnacyjny, elewacja od strony ul. Szwedzkiej 8-osiowa, od ul. Strzeleckiej 13-osiowa. Murowany z cegły, nieotynkowany, z ceglanym detalem. Zróżnicowane otwory okienne: okna dolnej kondygnacji zamknięte prosto, drugiej i trzeciej półkoliście, czwartej łukiem odcinkowym. Między pierwszą i druga, a także między drugą i trzecią kondygnacją dekoracyjne, ceglane gzymsy kordonowe. Wydatny, dekoracyjny gzyms koronujący. Inna dekoracja ryzalitów: okna ułożone w pionowe pasy w ostrołukowo zakończonych płycinach. Ryzalit środkowy zwieńczony trzema trójkątnymi szczytami przywołującymi na myśl zamkowy krenelaż, ryzality boczne zamknięte jeden trójkątnym, a drugi trapezowym szczytem.

W pracowni architektonicznej Grupa 5 wykonano dla zespołu projekt koncepcyjny rewitalizacji i zmiany funkcji na usługowo-mieszkalne. Rozpoczęcie prac przewidziane jest na 2010 r. – po uzyskaniu niezbędnych pozwoleń.
Projekt zakłada bardzo nowoczesne podejście do przestrzeni publicznej. Jak twierdzą sami architekci „Analogowa" historyczna zabudowa pofabryczna, kontynuowana jest tu w nowej, cyfrowej stylistyce uzupełniającej zabudowy mieszkaniowej”. Celem założenia ma być stworzenie zwartego i jednolitego kwartału zabudowy oraz rewitalizacja obszarów zaniedbanych warszawskiej Pragi.
Jednym z najbardziej szokujących pomysłów jest obudowanie komina fabrycznego zewnętrznymi, „wiszącymi” na konstrukcji szkieletowej boksami mieszkalnymi-loftami, jakby rodem ze współczesnej architektury japońskiej.

Fundacja Hereditas